Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

Lokanīti

1. Paṇḍitakaṇḍo

1.

Lokanītiṃ pavakkhāmi,

Nānāsatthasamuddhaṭaṃ;

Māgadheneva saṅkhepaṃ,

Vanditvā ratanatthayaṃ.

2.

Nītiloke purisassa sāro,

Mātā pitā ācariyoca mitto;

Tasmā hi nītiṃ puriso vijaññā,

Ñāṇī mahā hoti bahussutoca.

3.

Alasassa kuto sippaṃ,

Asippassa kuto dhanaṃ;

Adhanassa kuto mittaṃ,

Amittassa kuto sukhaṃ;

Asukhassa kuto puññaṃ,

Apuññassa kuto varaṃ.

4.

Sippā samaṃ dhanaṃ natthi,

Sippaṃ corā nagaṇhare;

Idha loke sippaṃ mittaṃ,

Paraloke sukhāvahaṃ.

5.

Appakaṃ nātimaññeyya,

Citte sutaṃ nidhāpaye;

Vammikodakabindūva,

Cirena paripūrati.

6.

Khuddoti nātimaññeyya,

Vijjaṃ vā sippameva vā;

Ekampi pariyodātaṃ,

Jīvitakappakāraṇaṃ.

7.

Sele sele na māṇikaṃ,

Gaje gaje na muttikaṃ;

Vane vane na candanaṃ,

Ṭhāne ṭhāne na paṇḍitaṃ.

8.

Paṇḍito sutasampanno,

Yattha atthīti ce suto;

Mahussāhena taṃ ṭhānaṃ,

Gantabbaṃva sutesinā.

9.

Sine sippaṃ sine dhanaṃ,

Sine pabbatamāruhaṃ;

Sine kāmassa kodhassa,

Ime pañca sine sine.

10.

Suti sammuti saṅkhyāca,

Yogā nīti visesakā;

Gandhabbā gaṇikā ceva,

Dhanu bedā ca pūraṇā.

11.

Tikicchā itihāsā ca,

Joti māyā ca chandati;

Ketu mantā ca saddā ca,

Sippāṭṭhārasakā ime.

12.

Apuṭṭho paṇḍito bherī,

Pajjunno me hoti pucchito;

Bālo puṭṭho apuṭṭhopi,

Bahumpi bhaṇate sadā.

13.

Potthakesu ca yaṃ sippaṃ,

Parahatthesu yaṃ dhanaṃ;

Yathākicce samuppanne,

Na taṃ sippaṃ na taṃ dhanaṃ.

14.

Jalappamāṇaṃ kumuddanālaṃ,

Kulappamāṇaṃ vinayo pamāṇaṃ;

Byattippamāṇaṃ kathītavākyaṃ,

Pathaviyā pamāṇaṃ tiṇa milātaṃ.

15.

Appassuto sutaṃ appaṃ,

Bahuṃ maññati mānavā;

Sindhūdakaṃ apassanto,

Kūpe toyaṃva maṇḍuko.

16.

Pathamaṃ parājaye sippaṃ,

Dutiyaṃ parājaye dhanaṃ;

Tatiyaṃ parājaye dhammaṃ,

Catutthaṃ kiṃ karissati.

17.

Byatta putra kimalaso,

Abyatto bhārahārako;

Byattako pūjito loke,

Byatta putra dine dine.

18.

Mātā verī pitā satru,

Kena bāle na sikkhitā;

Sabhāmajjhe na sobhanti,

Haṃsamajjhe bakoyathā.

19.

Kaṇṭakaṃ giri ko tikkhati,

Ko añjanaṃ migakkhikaṃ;

Uppathaṃ pallale ko sugandhaṃ,

Kula-putta-rūpo ko pavattati;

Sāmaṃ-bhāvo.

20.

Na rasaṃ akotambulaṃ,

Adhanassa, laṅkatampi;

Alonakantu byañjanaṃ,

Byākaraṇaṃ asippassa.

21.

Sussusā sutasampanno,

Sutāpaññāya pavaḍḍhati;

Paññāya atthaṃ jānāti,

Ñāto attho sukhāvaho.

22.

Bhojanaṃ methunaṃ niddā,

Goṇe posepi vijjati;

Vijjā viseso posassa,

Taṃ hīno gosamo bhave.

23.

Natthi vijjāsamaṃmittaṃ,

Naca byādhisamo ripu;

Naca attasamaṃ pemaṃ,

Naca kammasamaṃ balaṃ.

24.

Haṃso majjhe na kākānaṃ,

Sīho gunnaṃ na sobhate;

Gadrabhamajjhe turaṅgo,

Bālamajjhe ca paṇḍito.

25.

Yāvajīvampi ce bālo,

Paṇḍitaṃ payirupāsati;

Na so dhammaṃ vijānāti,

Dabbi sūparasaṃ yathā.

26.

Muhuttamapi ce viññū,

Paṇḍitaṃ payirupāsati;

Khippaṃ dhammaṃ vijānāti,

Jivhā sūparasaṃ yathā.

27.

Vinā satthaṃ na gaccheyya,

Sūro saṅgāmabhūmiyaṃ;

Paṇḍitvāddhagū vāṇijo,

Videsagamano tathā.



礼敬世尊、阿罗汉、正等正觉者
世间法
1. 智者品
1.
我将宣说世间法，
摘录自诸多经典；
以摩揭陀语简要，
先礼敬三宝而说。
2.
世间法则为人之精髓，
父母师长友人皆重要；
是故智者当知此法则，
成就智慧多闻得圆满。
3.
懒惰者何来技艺，
无技艺者何来财富；
无财富者何来朋友，
无朋友者何来快乐；
无快乐者何来福德，
无福德者何来殊胜。
4.
无财富能胜过技艺，
技艺盗贼也难偷取；
此世技艺为良友，
来世带来诸安乐。
5.
不可轻视小学问，
当将所闻藏于心；
如蚁冢滴水渐积，
日久必将得盈满。
6.
不可轻视微小事，
无论学问与技艺；
纵使只得其一项，
足可维系生活计。
7.
并非每座山有宝石，
并非每头象产珍珠；
并非每片林有檀香，
并非处处皆有智者。
8.
若闻智者多闻者，
现居何方何处所；
求学之人应努力，
不辞劳苦往前往。
9.
当学技艺当聚财，
当攀高山习登临；
当制欲望及怒火，
此五事当勤修习。
10.
天文历算及数学，
瑜伽法政与论理；
音乐舞蹈与妓艺，
射艺医术皆当学。
11.
医药历史及占星，
幻术诗歌与韵律；
星象咒术与语法，
此十八艺皆当修。
12.
智者未问如战鼓，
问之如同雨降临；
愚者不问或受问，
总是喋喋说不休。
13.
书本所载的技艺，
他人手中的财富；
当真正需要之时，
既非技艺亦非财。
14.
莲茎长短随水深，
品行高下依教养；
言语典雅显智慧，
草木枯荣验土壤。
15.
少闻之人学识浅，
却自以为知甚多；
如井中蛙未见过，
浩瀚无边恒河水。
16.
首先失去了技艺，
其次失去了财富；
第三失去了正法，
第四还能做什么。
17.
聪明子何需懒惰，
愚钝者徒负重担；
世间尊重有智者，
聪慧子日日增上。
18.
母亲成仇父为敌，
因未教导愚昧子；
集会之中不光彩，
如鹭混入天鹅群。
19.
谁磨山上之荆棘，
谁涂鹿眼之眼影；
谁在沼泽寻芳香，
谁让贵子堕邪道；
皆因自性使然也。
20.
无调味品难成味，
贫者难得锡兰物；
菜肴无盐失滋味，
无学问者语无味。
21.
渴求学习多闻者，
因闻智慧得增长；
依智慧知诸义理，
知晓义理得安乐。
22.
饮食淫欲与睡眠，
牛群之中亦具足；
学问智慧别众生，
无之则与牛无异。
23.
无友堪比智慧好，
无敌堪比疾病强；
无爱胜过自爱深，
无力胜过业力大。
24.
天鹅不栖乌鸦群，
狮子不居牛群中；
驴群岂容良马混，
愚者之中智难容。
25.
纵使终身亲近智，
愚者仍然无所悟；
如同汤匙盛美汤，
却不知晓其滋味。
26.
智者哪怕片刻间，
亲近智者得教诲；
迅速领悟诸法义，
如舌尝味知甘苦。
27.
勇士不该无兵器，
贸然投入战场中；
智者商旅亦如是，
不可无备游他乡。

28.

Dhananāsaṃ manotāpaṃ,

Ghare duccaritāni ca;

Vañcanañca avamānaṃ,

Paṇḍito na pakāsaye.

29.

Pattānurūpakaṃ vākyaṃ,

Sabhāvarūpakaṃ piyaṃ;

Attānurūpakaṃ kodhaṃ,

Yo jānāti sa paṇḍito.

30.

A-dhanassa rasaṃ khādā,

A-balassa hathā narā;

A-paññassa vākya-kathā,

Ummattaka-samā ime.

31.

Anavhāyaṃ gamayanto,

A-pucchā bahu-bhāsako;

Atta-guṇaṃ pakāsento,

Ti-vidhaṃ hīna-lakkhaṇaṃ.

32.

Appa-rūpo bahuṃ bhāso,

Appa-pañño pakāsito;

Appa-pūro ghaṭo khobhe,

Appa-khīrā gāvī cathe.

33.

Maṇḍūkepi ukre sīhe,

Kākaggahe piye piye;

A-paṇḍīpi paṇḍī hutvā,

Dhīrā pucche vaye vaye.

34.

Maṇḍūkepi ukre sīhe,

Sūkarepi uhe dīpe;

Biḷāre sadise byagghe,

Sabba dhīre sippa-same.

35.

Na titti rājā dhanamhi,

Paṇḍitopi su-bhāsite;

Cakkhuṃpi piya-dassane,

Jale sāgaro na titti.

36.

Rūpa-yobbana-sampannā,

Visātha-kutha-sambhavā;

Vijjā-hīnā na sobhanti,

Nigandhā iva kiṃsukā.

37.

Hīne putto rājāmacco,

Bāla-putto ca paṇḍito;

A-dhanassa dhanaṃ bahu,

Purisānaṃ na maññatha.

38.

Yo sippa-lobhena,

Bahuṃ gaṇhāti taṃ sippaṃ;

Mūgova supinaṃ passaṃ,

Kathetumpi na ussahe.

39.

Bhijjetuṃ kumbhakāro,

Sobhetuṃ kumbha ghaṭṭati;

Na khipituṃ apāyesu,

Sissānaṃ vuḍḍhi-kāraṇā.

40.

Taggarañca palāsena,

Yo naro upanayhati;

Pattāpi surabhi vāyanti,

Evaṃ dhīrūpasevanā.

Paṇḍitakaṇḍo niṭṭhito.


Sujanakaṇḍo

41.

Sabbhireva samāsetha,

Sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya,

Seyyo hoti na pāpiyo.

42.

Caja dujjana saṃsaggaṃ,

Bhaja sādhu samāgamaṃ;

Kara puññamahorattiṃ,

Sara niccamaniccataṃ.

43.

Yathā udumbarapakkā,

Bahirattakamevaca;

Anto kimīhi sampuṇṇā,

Evaṃ dujjanahaddayā.

44.

Yathāpi panasāpakkā,

Bahi kaṇḍakameva ca;

Anto amatasampannā,

Evaṃ sujanahadayā.

45.

Sukkhopi candanataru na jahāti gandhaṃ,

Nāgo gato naramukhe na jahāti līḷaṃ;

Yantāgato madhurasaṃ na jahāti ucchu,

Dukkhopi paṇḍitajano na jahāti dhammaṃ.

46.

Sīho nāma jighacchāpi,

Paṇṇādīni na khādati;

Sīho nāma kisocāpi,

Nāgamaṃsaṃ na khādati.

47.

Kula-jāto kula-putto,

Kula-vaṃsa-surakkhato;

Attanā dukkha-pattopi,

Hīna-kammaṃ na kāraye.

48.

Candanaṃ sītalaṃ loke,

Tato candaṃva sītalaṃ;

Canda-candanasītamhā,

Sādhu vākyaṃ subhāsitaṃ.

49.

Udeyya bhāṇu pacchime,

Merurājā nameyyapi;

Sītalā narakaggipi,

Pabbatagge ca uppalaṃ.

Vikase na viparītaṃ,

Sādhuvāyyaṃ kudācanaṃ.

50.

Sukhā rukkhassa chāyāva,

Tato ñāti mātā pitu;

Tato ācariyo rañño,

Tato buddhassanekadhā.

51.

Bhamarā pupphamicchanti,

Guṇamicchanti sujanā;

Makkhikā pūtimicchanti,

Dosamicchanti dujjanā.

52.

Mātāhīnassa dubbhāsā,

Pitāhīnassa dukriyā;

Ubho mātā pitā hīnā,

Dubbhasāca dukīriyā.

53.

Mātā seṭṭhassa subhāsā,

Pitā seṭṭhassa sukriyā;

Ubho mātā pitā seṭṭhā,

Subhāsāca sukīriyā.

54.

Saṅgāme sūra-micchanti,

Mantīsu akūtūhalaṃ;

Piyañca annapānesu,

Atthe jāte ca paṇḍitaṃ.

55.

Sunakho sunakhaṃ disvā,

Dantaṃ dasseti hiṃsituṃ;

Dujjano sujanaṃ disvā,

Rosayaṃ hiṃsamicchati.



28.
智者不应当显露，
财产损失心烦恼；
家中不善与欺诈，
以及受人轻蔑事。
29.
言语适合其身份，
爱语相称其本性；
愤怒符合其自身，
知此之人即智者。
30.
贫者享用美味食，
弱者用人施暴力；
无智者说多言语，
此等行为如疯人。
31.
未经邀请擅自去，
未经询问多言语；
炫耀自己诸功德，
此三特征为卑劣。
32.
形貌微小语却多，
智慧浅薄爱炫耀；
水少之瓶声响大，
奶少之牛叫声高。
33.
青蛙自比猛狮吼，
乌鸦自称可爱声；
无智自诩为智者，
年年请教有智人。
34.
青蛙自比猛狮吼，
野猪自比如猛虎；
猫咪自比如猛虎，
皆言技艺同智者。
35.
国王不厌求财富，
智者不厌善言语；
眼睛不厌美景色，
大海不厌纳百川。
36.
虽具容貌与青春，
出身高贵大家族；
若无学问不光彩，
如同无香的花朵。
37.
卑贱之子为王臣，
愚者之子成智者；
贫穷之人多财富，
此事世人难相信。
38.
因贪技艺而广学，
却学得太多技艺；
如同哑者见美梦，
想说却又说不出。
39.
陶师打碎陶土器，
为使新器更完美；
并非要将徒弟摧，
而是为使其成长。
40.
以苦楝叶包裹物，
此人善加其利用；
连叶子也散芳香，
亲近智者亦如是。
智者品终
善人品
41.
当与善人相交往，
当与善人结情谊；
了知善人正法后，
定能向上不堕落。
42.
远离恶人之交往，
亲近善人之集会；
日夜勤修诸福德，
常念无常之真理。
43.
恰如无花果成熟，
外表鲜红且美丽；
内里却满是蛆虫，
恶人内心亦如是。
44.
恰如面包果成熟，
外表虽有粗糙皮；
内里却甚是甘美，
善人内心亦如是。
45.
干枯檀香木不失其香气，
驯象入人群不失其优雅；
甘蔗入榨机不失其甘甜，
智者遭困厄不失其正法。
46.
狮子虽然受饥饿，
却不食用草叶等；
狮子虽然身消瘦，
也不食用腐肉食。
47.
生于良善家族者，
善护家族传统者；
纵使自身遭困苦，
也不从事卑贱业。
48.
檀香世间最清凉，
月光较之更清凉；
月光檀香虽清凉，
善语更胜诸清凉。
49.
纵使太阳西边升，
须弥山王也会倾；
地狱火焰变清凉，
山顶盛开莲花生；
善语永远不颠倒，
此理千古皆不变。
50.
树荫带来诸安乐，
亲友父母更安乐；
老师国王更胜彼，
佛陀庇护最安乐。
51.
蜜蜂追寻诸花朵，
善人追求诸功德；
苍蝇追寻腐烂物，
恶人追求诸过失。
52.
无母者语言粗鄙，
无父者行为不端；
若是父母双亡者，
言行皆成不正当。
53.
有母者语言优雅，
有父者行为端正；
若有父母双全者，
言行皆成善正当。
54.
战场需要勇猛士，
议事需要谨慎人；
饮食需要知味者，
困境需要智慧人。
55.
犬见犬时露牙齿，
欲行伤害显凶相；
恶人见善心生怒，
欲行伤害生嗔恨。

56.

Mā ca vegena kiccāni,

Karosi kārāpesi vā;

Sahasā kāritaṃ kammaṃ,

Mando pacchānutappati.

57.

Kodhaṃ vihitvā na kadācinasoce,

Makkhappahānaṃ isayo avaṇṇayuṃ;

Sabbesa phārusa-vacaṃ khametha,

Etaṃ khantiṃ uttamamāhu santo.

58.

Dukkho nivāso sambādhe,

Ṭhāne asucisaṅkate;

Tato arimhi appiye,

Tatopi akataññunā.

59.

Ovādeyyānusāseyya,

Gāpakā ca nivāraye;

Satañhi so piyo hoti,

Asataṃ hoti appiyo.

60.

Uttamattanivātena,

Sūraṃ bhedena nijjaye;

Nīcaṃ appaka dānena,

Vīriyena samaṃ jaye.

61.

Na visaṃ visamiccāhu,

Dhanaṃ saṅghassa uccate;

Visaṃ ekaṃva hanati,

Sabbaṃ saṅghassa santakaṃ.

62.

Javane bhadraṃ jānanti,

Baliddañca vāhenā;

Duhena dhenuṃ jānanti,

Bhāsamānena paṇḍitaṃ.

63.

Dhanamappampi sādhūnaṃ,

Kūpe vāriva nissayo;

Bahuṃ api asādhūnaṃ,

Naca vārīva aṇṇave.

64.

Najjo pivanti no āpaṃ,

Rukkhā khādanti no phalaṃ;

Vassanti kvaci no meghā,

Paratthāya sataṃ dhanaṃ.

65.

Apattheyyaṃ na pattheyya,

A cinteyyaṃ na cintaye;

Dhammameva sucinteyya,

Kālaṃ moghaṃ na accaye.

66.

Acintitampi bhavati,

Cintitampi vinassati;

Na hi cintāmayā bhogā,

Itthiyā purisassavā.

67.

Asantassa piyo hoti,

Sante na kurute piyaṃ;

Asataṃ dhammaṃ roceti,

Taṃ parābhavato mukhaṃ.

Sujanakaṇḍo niṭṭhito.

4. Bāladujjanakaṇḍo

68.

Atippiyo na kātabbo,

Khalo kotūhalaṃ karo;

Sirasā vahyamānopi,

Aḍḍhapūro ghaṭo yathā.

69.

Sappo duṭṭho khalo duṭṭho,

Sappo duṭṭhataro khalo;

Mantosadhehi so sappo,

Khalo kenupasammati.

70.

Yo bālo maññati bālyaṃ,

Paṇḍito vāpi tena so;

Bālova paṇḍitamānī,

So ve bāloti vuccati.

71.

Madhuṃva maññatī bālo,

Yāva pāpaṃ na paccati;

Yadāca paccatī pāpaṃ,

Atha dukkhaṃ nigacchati.

72.

Na sādhu balavā bālo,

Sahasā vindate dhanaṃ;

Kāyassa bhedā duppañño,

Nirayaṃ sopapajjati.

73.

Ghare duṭṭho ca mūsīko ca,

Vane duṭṭho ca vānaro;

Sakuṇe ca duṭṭho kāko,

Nare duṭṭhoca brāhmaṇo.

74.

Dīghā jāgarato ratti,

Dīghaṃ santassa yojanaṃ;

Dīgho bālāna saṃsāro,

Saddhammaṃ a-vijānataṃ.

75.

Tila mattaṃ paresaṃva,

Appa dosañca passati;

Nāḷikerampi sadosaṃ,

Khala-jāto na passati.

76.

Nattadosaṃ pare jaññā,

Jaññā dosaṃ parassatu;

Guyhe kummo aṅgāni,

Para dosañca lakkhaye.

77.

Paṇḍitassa pasaṃsāya,

Daṇḍo bālena dīyate;

Paṇḍito paṇḍiteneva,

Vaṇṇitova suvaṇṇito.

78.

Luddhaṃ atthena gaṇheyya,

Thaddhaṃ añjali kammunā;

Chandānuvattiyā mūḷhaṃ,

Yathābhūtena paṇḍitaṃ.

Bāladujjanakaṇḍo niṭṭhito.

4. Mittakaṇḍo

79.

Hitakāro paro bandhu,

Bandhūpi ahito paro;

A hito dehajo byādhi,

Hitaṃ araññamosadhaṃ.

80.

Parokkhe guṇa-hantāraṃ,

Paccakkhe piyavādinaṃ;

Vajjeyya tādisaṃ mittaṃ,

Visakumbhe yathā madhuṃ.

81.

Dhanahīne caje mitto,

Puttadārā sahodarā;

Dhanavantaṃva sevanti,

Dhanaṃ loke mahā sakhā.

82.

Jāneyya pesena bhaccaṃ,

Bandhuṃ vāpi bhayāgate;

Appakāsu tathā mittaṃ,

Dārañca vibhavakkhaye.

83.

So bandhu yo hite yutto,

Pitaro honti posako;

Taṃ mittaṃ yattha vissāso,

Sā bhariyā ca yassa nibbūti.



56.
莫要仓促行事业，
自作或令他人为；
匆忙所作诸事业，
愚者事后必后悔。
57.
舍弃愤怒永不忧，
圣者称赞断傲慢；
应当宽恕一切语，
诸圣赞此最高忍。
58.
居于拥挤之处苦，
尤其不净之地难；
与敌相处更为苦，
与忘恩者最为难。
59.
当行教导与训诫，
防护他人诸过失；
如此善人皆喜爱，
恶人则生不喜心。
60.
以谦逊胜傲慢者，
以离间计胜勇者；
以小惠胜卑劣者，
以精进胜平等者。
61.
不说毒药最剧毒，
僧团财物最可畏；
毒药只害一人命，
僧物能毁众人德。
62.
奔跑知马之贤劣，
驾驭知牛之优劣；
挤奶知牛之产量，
言谈知人之贤愚。
63.
善人虽有小财富，
如井之水可赖恃；
恶人纵有大财富，
如海之水不堪饮。
64.
河流不自饮其水，
树木不自食其果；
云彩不为己降雨，
善人财富为他用。
65.
不该希求莫希求，
不该思虑莫思虑；
当善思维正法义，
莫虚度时空度日。
66.
未想之事亦会生，
已想之事又会灭；
非由思虑得财富，
无论男人或女人。
67.
亲近不善生欢喜，
不喜亲近善知识；
喜好不善之正法，
此乃趋向衰败道。
善人品终
4. 愚人恶人品
68.
莫要过分亲近人，
恶人常生诸事端；
即便顶戴似尊重，
如半满瓶声响大。
69.
毒蛇凶恶人更恶，
毒蛇之毒不及人；
毒蛇尚可用咒药，
恶人何法能调伏。
70.
若愚知道自己愚，
因此他也算智者；
愚者自诩为智者，
此人确实是愚人。
71.
愚人视恶如蜜糖，
恶业未熟时欢喜；
一旦恶业成熟时，
痛苦随之而来临。
72.
强暴愚人非善事，
以力夺取他财富；
身坏命终无智慧，
必定堕入地狱中。
73.
家中凶恶是老鼠，
林中凶恶是猴子；
鸟中凶恶是乌鸦，
人中凶恶是婆罗门。
74.
不寐之人夜漫长，
疲倦之人路漫长；
愚人不知正法者，
轮回之路更漫长。
75.
他人过失如芝麻，
即使微小也能见；
自身过失如椰子，
恶人却视而不见。
76.
不见自己诸过失，
唯见他人诸过错；
如龟藏匿其肢体，
专寻他人诸缺点。
77.
愚者赞叹智者时，
如同鞭打加惩罚；
智者赞叹智者时，
如同金饰更生辉。
78.
以利诱导贪婪者，
合掌礼敬傲慢人；
随顺愿望导愚者，
以实相度智慧人。
愚人恶人品终
4. 友人品
79.
行善之人是亲友，
亲人作恶成外人；
身生疾病成仇敌，
林中药草是良友。
80.
背后诽谤善功德，
当面说尽好言语；
应当远离此友人，
如避毒罐中蜜糖。
81.
贫穷之时友弃离，
妻儿兄弟皆远去；
唯亲近于富贵者，
财富世间大亲友。
82.
差遣知仆之贤愚，
危难识别真亲友；
困苦辨明真朋友，
贫穷认识真妻子。
83.
真亲乃是为利益，
父母乃是养育者；
真友乃是可信赖，
贤妻乃是得安宁。

84.

Na vissase a-vissattaṃ,

Mittañcāpi na vissase;

Kadāci kupito mito,

Sabbaṃ dosaṃ pakāsaye.

85.

Sakiṃ duṭṭhañca yo mittaṃ,

Puna sandhitumicchati;

So maccuṃ upagaṇhāti,

Gabbhamassatarī yathā.

86.

Vahe a-mittaṃ khandhena,

Yāva kālo anāgato;

Tameva āgate kāle,

Sele bhinde ghaṭaṃ iva.

87.

Iṇaseso aggiseso,

Satruseso tatheva ca;

Punappunaṃ vivaḍḍhanti,

Tasmā sesaṃ na kāraye.

88.

Padumaṃva mukhaṃ yassa,

Vācā candana sītalā;

Tādisaṃ nopaseveyya,

Hadayetu halāhalaṃ.

89.

Na seve pharusaṃ sāmiṃ,

Naca seveyya macchariṃ;

Tato apaggaṇhaṃ sāmiṃ,

Neva niggahitaṃ tato.

90.

Siṅgī paññāsa hatthena,

Vajje satena vājinaṃ;

Hatthiṃ dantiṃ sahassena,

Desa cāgena dujjanaṃ.

91.

Kudesañca kumittañca,

Kukulañca kubandhavaṃ;

Kudārañca kudāsañca,

Dūrato parivajjaye.

92.

Rogāture ca dubbhikkhe,

Byasane sattu viggahe;

Rājadvāre susāne ca,

Ye tiṭṭhanti sumittakā.

93.

Sītavāco bahumitto,

Pharuso appamittako;

Upamaṃ ettha ñātabbā,

Canda-sūriya-rājūnaṃ.

Mittakaṇḍo niṭṭhito.

5. Itthikaṇḍo

94.

Kokilānaṃ saddaṃ rūpaṃ,

Nārīrūpaṃ patibbatā;

Vijjā rūpaṃ a-rūpānaṃ,

Khamā rūpaṃ tapassinaṃ.

95.

Itthīnañca dhanaṃ rūpaṃ,

Purisānaṃ vijjā dhanaṃ;

Bhikkhūnañca dhanaṃ sīlaṃ,

Rājānañca dhanaṃ balaṃ.

96.

Tapassino kisā sobhā,

Thūlā sobhā catuppadā;

Purisā vijjavā sobhā,

Itthī sobhāsa sāmikā.

97.

Pañca ratyā sugandhabbā,

Satta ratyā dhanuggahā;

Eka māsā subhariyā,

Aḍḍha māsā sissā malā.

98.

Hiṃ ramati paṅa,

Haṅa ramati poka.

Thī ramati pu,

Khu ramati dhaṃ.

99.

Jiṇṇamannaṃ pasaṃseyya,

Dārañca gatayobbanaṃ;

Raṇā punāgatā sūraṃ,

Sassañca gehamāgataṃ.

100.

Dvatti-patikā nārī ca,

Bhikkhu dvatti-vihāriko;

Dvatti-pāsa-mutto pakkhī,

Kata-māyā bahūtharaṃ.

101.

Dujjanaṃ pahārādame,

Mittaṃ dame a-bhāṇikā;

Itthiñca byasanā dame,

Rāginaṃ appa bhojanā.

102.

Na ratti vinā candimā,

Vīciṃ vinā ca aṇṇavo;

Haṃsaṃ vinā pokkharaṇī,

Patiṃ kaññāca sobhate.

103.

Patinā janito bhogo,

Itthiyāva saṃgoppito;

Purisova hi padhāno,

Itthī suttaṃva sūciyā.

104.

Sabbānadī vaṅkanadī,

Sabbe kaṭṭhamayā vanā;

Sabbitthiyo kare pāpaṃ,

Labhamāne nivātake.

105.

Vivādasīliṃ usūyabhāṇiniṃ,

Sampassataṇhiṃ bahupākabhuttiniṃ;

Aggantabhuttiṃ paragehavāsiniṃ,

Nāriṃ caje puttasatampi pūmā.

106.

Bhuttesu maṇḍesu janīva kantinī,

Guyheca ṭhāne bhaginīva hiriṇī;

Kammesu pattesu karoti dāsīva,

Bhayesu mantī sayanesu rāmaye;

Rūpīsu sikkhī kupanesu khantinī,

Sā nārī seṭṭhāti vadanti paṇḍitā;

Kāyassa bhedāca divebhaveyya sā.

107.

Sāmā migakkhī tanumajjhagattā,

Sūrū sukesī samadantapantī;

Gambhīranābhī yuvatī susīlī,

Hīne kule jātāpi vivāhyā.

108.

Saradaṃratu-kālānaṃ,

Bhariyānaṃ rūpavatī;

Jeṭṭho padhānaṃ puttānaṃ,

Disānaṃ uttarādisā.

109.

Yā icche puriso hotuṃ,

Jāti jāti punappunaṃ;

Sāmikaṃ apacāyeyya,

Indaṃva pāricārikā.

110.

Yo icche puriso hotuṃ,

Jāti jāti punappunaṃ;

Paradānaṃ vivajjeyya,

Dhotapādova kaddamaṃ.


我来将这段巴利文直译成简体中文：
84
不要信任不应信任的人，
即使是朋友也不要轻信；
有时愤怒的朋友，
会暴露出所有的过错。
85
若有人想要与，
曾经背叛的朋友重修旧好；
他就是在拥抱死亡，
如同母骡怀胎一般。
86
在时机未到之时，
要像背负重担般承担敌人；
当时机来临之际，
要像在岩石上摔碎陶罐般对付他。
87
残余的债务，残余的火种，
以及残余的敌人，
都会一再增长，
因此不该留下残余。
88
面容虽如莲花般，
言语虽如檀香般清凉；
这样的人不该亲近，
因为他心中藏着剧毒。
89
不要侍奉粗暴的主人，
也不要侍奉吝啬的人；
不要侍奉轻慢的主人，
也不要侍奉压迫人的主人。
90
用五十步远离有角的野兽，
用百步远离奔马，
用千步远离大象，
用整个国度远离恶人。
91
恶地与恶友，
恶族与恶亲，
恶妻与恶仆，
都应远远避开。
92
在疾病流行时，在饥荒之际，
在灾难中，在敌人侵犯时，
在王宫门前，在坟场之中，
仍然守候在旁的才是真正的朋友。
93
言语温和者朋友众多，
言语粗暴者朋友稀少，
这可以比作，
月亮、太阳和国王。
友谊品终
5.女人品
94
杜鹃以声为美，
贞淑妇人以容为美，
无形之物以智慧为美，
苦行者以忍辱为美。
95
对女人而言财富是美，
对男人而言智慧是财，
对比丘而言戒律是财，
对国王而言力量是财。
96
苦行者以瘦削为美，
四足兽以肥壮为美，
男人以智慧为美，
女人以丈夫为美。
97
歌者练习五夜，
弓箭手练习七夜，
贤妻修养一个月，
学生修学半月。
98
水鸟喜欢泥沼，
天鹅喜欢莲池，
女人喜欢男人，
比丘喜欢佛法。
99
应当赞美陈年美食，
赞美年长的妻子，
赞美从战场归来的勇士，
赞美已入仓的稻谷。
100
有两三个丈夫的妇人，
住两三个寺院的比丘，
从两三个陷阱逃脱的鸟，
都善于耍弄诡计。
101
恶人以责打调伏，
朋友以沉默调伏，
女人以灾难调伏，
贪欲者以少食调伏。
102
夜晚离了月亮不美，
海洋没有波浪不美，
莲池缺少天鹅不美，
少女没有丈夫不美。
103
财富由丈夫创造，
由妻子来守护；
男人确是主导，
女人如针上的线。
104
所有河流都是弯曲的，
所有森林都是木头做的；
所有女人只要有机会，
就会做出邪恶之事。
105
好争吵、爱嫉妒、多言语，
贪欲重、饮食无节制，
总是最后吃饭、喜欢到别家串门的女人，
即便有百子，男人也应当舍弃。
106
吃饭时如母亲般照料，
在私密处如姐妹般羞怯；
做事时如婢女般勤勉，
危难时如谋臣般，床上如妃子般；
容貌上如学者般，困苦时如忍者般，
智者说这样的女人最为高贵；
身坏命终后必生天界。
107
深褐肤色，鹿眼，纤腰，
勇敢，秀发，齿列整齐；
脐深，年轻，品行端正，
即使出身卑微也适合成婚。
108
在诸季节中秋季为最，
在诸妻子中美貌者为最，
在诸子女中长子为首，
在诸方位中北方为尊。
109
若女人愿生生世世，
都投生为男人；
应当恭敬丈夫，
如侍女恭敬帝释天。
110
若男人愿生生世世，
都投生为男人；
应当远离他人妻子，
如洗净的脚避开泥污。

111.

Atikkanta vayo poso,

Āneti timbaruttaniṃ;

Tassā issā asaddhāti,

Taṃ parābhavato mukhaṃ.

Itthikaṇḍo niṭṭhito.

6. Rājakaṇḍo

112.

Ekayāmaṃ saye rājā,

Dviyāmaññeva paṇḍito;

Gharāvāso tiyāmaṃva,

Catuyāmaṃ tu yācako.

113.

Dhanavā sutavā rājā,

Nadī vejjo cimepañca;

Yattha dese na vijjanti,

Na tattha divasaṃ vase.

114.

Yasmiṃ padese na māno,

Na pemaṃ naca bandhavā;

Naca vijjāgamo koci,

Na tattha divasaṃ vase.

115.

Aputtakaṃ gharaṃ suññaṃ,

Raṭṭhaṃ suññaṃ arājakaṃ;

A sippassa mukhaṃ suññaṃ,

Sabba suññaṃ daliddakā.

116.

Dhanamiccheyya vāṇijjo,

Vijjamicche bhajesutaṃ;

Puttamicche taruṇitthiṃ,

Rājāmaccaṃ vasaṃ game.

117.

Naṭṭhoyati asantuṭṭho,

Santuṭṭho ca mahīpati;

Lajjā ca gaṇikā naṭṭhā,

Nillajjā kuladhītikā.

118.

Pakkhīnaṃ balamākāso,

Macchānamudakaṃ balaṃ;

Dubbalassa balaṃ rājā,

Kumārānaṃ rudaṃ balaṃ.

119.

Khamā jāgariyuṭṭhānaṃ,

Saṃvibhāgo dayikkhaṇā;

Nāyakassa guṇā ete,

Icchitabbā sataṃ guṇā.

120.

Sakiṃ vadanti rājāno,

Sakiṃ samaṇabrāhmaṇā;

Sakiṃ sappurisā loke,

Esa dhammo sanantano.

121.

Alaso gihī kāmabhogī na sādhu,

Asaññato pabbajito na sādhu;

Rājā anisammakārī na sādhu,

Paṇḍito kodhano taṃpi na sādhu.

122.

Bahavo yattha nettāro,

Sabbe paṇḍitamānino;

Sabbe mahattamicchanti,

Tesaṃ kammaṃ vinassati.

123.

Āyaṃ khayaṃ sayaṃ jaññā,

Rājā sayaṃ katākataṃ;

Niggahe niggahetabbaṃ,

Paggahe paggahārahaṃ.

124.

Piṭṭhitokkaṃ niseveyya,

Kucchināva hutāsanaṃ;

Sāmikaṃ sabbabhāgena,

Paralokaṃ amohavā.

125.

Aggi āpo itthimūḷho,

Sappo rāja-kulānica;

Apayantena gantabbā,

Acceka-pāṇahārakā.

126.

Paduṭṭha-bhariya-saṃvāso,

Paduṭṭha citta dāsako;

Sa-sappe ca ghare vāso,

Maccu eva na saṃsayo.

127.

Mūḷha sisso padesena,

Kunārī bharaṇena ca;

Asatā sampayogena,

Paṇḍitoppavasīdati.

128.

Mātā puttakaraṃ pāpaṃ,

Sissapāpaṃ gurukatā;

Rājā raṭṭhakaraṃ pāpaṃ,

Rājapāpaṃ purohito.

129.

Akodhena jine kodhaṃ,

Asādhuṃ sādhunā jine;

Jine macchariṃ dānena,

Saccenālīkavādinaṃ;

130.

Adantaṃ damanaṃ dānaṃ,

Dānaṃ sabbattha sādhakaṃ;

Dānena piya vācāya,

Unnamanti namanti ca;

131.

Dānaṃ sinehabhesajjaṃ,

Maccheraṃ dosanosadhaṃ;

Dānaṃ yasassī bhesajjaṃ,

Maccheraṃ kapaṇosadhaṃ.

132.

Bahūnamappasārānaṃ,

Sāmaggiyā jayaṃ jaye;

Tiṇehi vattate yottaṃ,

Tena nāgopi bajjhate.

133.

Sahāyo asamatthopi,

Tejasā kiṃkarissati;

Nivāte jalito aggi,

Sayame vūpasampati.

134.

Na raññā samakaṃ bhuñje,

Kāmabhogaṃ kudācanaṃ;

Ākappaṃ rasa bhuttiṃvā,

Mālā gandha vilepanaṃ;

Vatthaṃ sabbaalaṅkāraṃ,

Na raññā sadisaṃ kare.

135.

Na me rājā sakhā hoti,

Na rājā hoti methuno;

Eso sāmiko mayhanti,

Citte niṭṭhaṃ suthāpaye.

136.

Nātidūre bhaje rañño,

Nāccāsannopavātake;

Ujuke nātininne ca,

Na bhaje uccamāsane.

Chadose vajje sevako,

Tiṭṭhe aggiṃva saṃyato.

137.

Guṇī sabbaññu tulyopi,

Nasobhati anissayo;

Anagghamopi maṇiseṭṭho,

Hemaṃ nissāya sobhati.

Rājakaṇḍo niṭṭhito.

7. Pakiṇṇakakaṇḍo



111
年老之人，
娶了年轻女子；
她既不贞洁又无信仰，
这就是走向衰败之路。
女人品终
6.国王品
112
国王睡眠一更，
智者睡眠两更，
居家者睡眠三更，
乞讨者睡眠四更。
113
富人、学者、国王、
河流、医生这五者；
若在某地缺少这些，
就不该在那里住一日。
114
在某个地方若无尊严，
无爱心也无亲属；
也无任何知识传授，
就不该在那里住一日。
115
无子之家是空虚的，
无王之国是空虚的，
无技艺之人面目空虚，
贫穷者一切皆空虚。
116
商人追求财富，
求学者亲近知识，
想要子嗣就娶年轻妻子，
国王则使大臣顺从。
117
不知足者必定毁灭，
知足的君主得以长存；
有羞耻心的妓女已灭，
无耻的贵女仍在。
118
鸟以空中为力，
鱼以水中为力，
弱者以国王为力，
小儿以哭泣为力。
119
忍耐、警觉、精进，
分享、慈悲、机智；
这些都是领袖的美德，
是众人所求的百善。
120
国王说一不二，
沙门婆罗门说一不二，
善人说一不二，
这是千古不变的法则。
121
懒惰贪欲的在家人不好，
不能自制的出家人不好，
不经深思就行动的国王不好，
容易发怒的智者也不好。
122
若一处领导者众多，
人人自认是智者，
人人想当大人物，
他们的事业必定失败。
123
国王应自知收支，
应自知作为与不作为；
该惩罚时要惩罚，
该提拔时要提拔。
124
应从背后侍奉，
如同腹中的火；
应全心全意地侍奉主人，
不要执迷不悟以致来世受苦。
125
火、水、愚昧的女人、
毒蛇和王室，
都应小心谨慎对待，
因为它们都能夺人性命。
126
与邪恶的妻子同住，
与心术不正的仆人共处，
与毒蛇同处一屋，
无疑就是死亡。
127
愚昧的弟子求学，
恶妻求供养，
与恶人结交，
即使智者也会沉沦。
128
母亲造成儿子的过错，
老师造成学生的过错，
国王造成国家的过错，
祭司造成国王的过错。
129
以不瞋胜瞋恚，
以善胜不善，
以布施胜悭吝，
以真实胜虚妄。
130
布施能调服未调服者，
布施能成就一切事，
以布施和爱语，
使人屈服也使人提升。
131
布施是爱的良药，
吝啬是过失的病根，
布施是名誉的良药，
吝啬是贫穷的病根。
132
许多微不足道的事物，
团结起来就能得胜，
用草绳编成绳索，
连大象也能被捆绑。
133
无能的朋友，
靠威势又能做什么？
无风时燃烧的火，
自然就会熄灭。
134
任何时候都不该与国王平等，
无论是享用欲乐，
或是举止、饮食，
或是花鬘、香料、涂香，
衣服和所有装饰，
都不该与国王相同。
135
国王不是我的朋友，
国王不是我的伴侣；
应坚定地认定：
"这是我的主人"。
136
不该离国王太远，
也不该太过靠近；
不要过分恭敬，
也不要居于高位。
仆从应避免六种过失，
应像约束火一样自制。
137
即使有德如一切智者，
无依无靠也不光彩；
即使是无价的宝石，
也要依托黄金才显耀。
国王品终
7.杂品

138.

Itthimisse kutosīlaṃ,

Maṃsa bhakkhe kutodayā;

Surā pāne kutosaccaṃ,

Mahālobhe kutohirī;

Mahātande kutosippaṃ,

Mahā kodhe kutodhanaṃ.

139.

Surā yogo vikālo ca,

Samajja caraṇālasaṃ;

Khiḍḍādhutto pāpamitto,

Bhoganāsamukhā ime.

140.

Divā nādikkhā vattabbaṃ,

Ratto nāvacanena ca;

Sañcareyya bhayā bhīto,

Vane vanacarī yathā.

141.

Jīvantāpi matāpañca,

Byāsena parikittitā;

Dukkhito byādhitomūḷho,

Iṇavā nityasevako.

142.

Anāgataṃ bhayaṃ disvā,

Dūrato parivajjaye;

Āgatañca bhayaṃ disvā,

A bhīto hoti paṇḍito.

143.

Niddāluko pamattoca,

Sukhatto rogavālaso;

Mahiccho kammārāmoca,

Satte te satthavajjitā.

144.

Duggataṃ gaccha he lābha,

Lābhī lābhena pūrati;

Thale pavassa pajjunna,

Sindhu āpena pūrati;

Natthidaṃ kammappadhānakaṃ.

145.

Na hi koci kate kicce,

Kattāraṃ samupekkhate;

Tasmā sabbāni kiccāni,

Sāva sesena kāraye.

146.

Tūlaṃ sallahukaṃ loke,

Tato cāpalla-jātiko;

Tato vuḍḍha manovādo,

Pamatto buddhasāsane.

147.

Pāsāṇachattaṃ garukaṃ,

Tato devānacikkhaṇaṃ;

Tato vuḍḍhānamovādo,

Tato buddhassa sāsanaṃ.

148.

Kāyassa dakkhiṇa hattho,

Doso ettha kaniṭṭhako;

Kaṇṇa ghānāna-makkhīnaṃ,

Vāmo tu pāda-pāsako.

149.

Tambūlassa majjha patte,

Kuvero rakkhatī sadā;

Mūlamhi rakkhati yakkho,

Aggamhi kālakaṇṇikā;

Tāni bhuñjeyya chinditvā,

Sirī evaṃ pavaḍḍhati.

150.

Sampuṇṇarakkho brahmāva,

Accurakkho ca bissaṇo;

Tasmā hi te pūjayantu,

Sadā mānenti taṃ naraṃ.

151.

Goṇā hi sabbagihīnaṃ,

Posakā bhogadāyakā;

Tasmā hi mātā pitūva,

Mānaye sakkareyya ca.

152.

Yeca khādanti gomaṃsaṃ,

Mātu maṃsaṃva khādare;

Matesu tesu gijjhānaṃ,

Dade sote ca vāhaye.

153.

Gurusiddho sippārambho,

Ravi sokrā ca majjhimo;

Na sippo buddhacandaro,

Sorī aṅgāca maraṇaṃ.

154.

Aṭṭhamiyaṃ guruṃ hanti,

Sissaṃ hanti catuddasiṃ;

Sippaṃ hanti dasa sippaṃ,

Mātāpitā ca puṇṇamiṃ.

155.

Nāḷikaṃ satta nabhuñje,

Na lābuṃ navamaṃ tathā;

Dvādasa prinnaṃtriminaṃ,

Bhuñje sippaṃ vinassati.

156.

Ekaṃ caje kulaatthaṃ,

Gāmassatthaṃ kuvaṃ caje;

Gāma caje janapadatthaṃ,

Attatthaṃ pathaviṃ caje.

157.

Desaṃ ossajja gacchanti,

Sīho sappuriso gajo;

Tattheva nidhanaṃ yanti,

Kāko kāpuriso migo.

158.

Yamhi padese na māno,

Na pemaṃ na ca bandhavā;

Na ca vijjāgāho koci,

Na tattha vasanaṃ kare.

159.

Caratyekena pādena,

Tiṭṭhatyekena paṇḍito;

A nisamma paraṃ ṭhānaṃ,

Na pubbamālayaṃ jahe.

160.

Dhana dhañña payogesu,

Tathā vijjāgamesu ca;

Dūtesu apacāresu,

Cajjā lajjā tadā bhave.

161.

Dvi guṇo thīnamāhāro,

Buddhicāpi catugguṇo;

Chagguṇo hoti vāyāmo,

Kāmotvaṭṭha-guṇo bhave.

162.

Pabbe pabbe kamenucchu,

Visesarasavāggato;

Tathā sumettiko sādhu,

Viparītova dujjano.

163.

Kassako vāṇijo macco,

Samaṇo suta sīlavā;

Tesu vipula jātesu,

Raṭṭhampi vipulaṃ siyā.

164.

Asajjhāya malā mantā,

Anuṭṭhāna malā gharā;

Malaṃ vaṇṇassa kosajjaṃ,

Pamādo rakkhato malaṃ.

165.

Hīnānaṃ gacchate vittaṃ,

Vīrānaṃ santakattanaṃ;

Vadanti ca hīnā janā,

Pubba-kammappadhānakā.



138
女人哪有品行，
食肉者哪有慈悲，
饮酒者哪有真实，
贪婪者哪有羞耻，
懒惰者哪有技艺，
暴怒者哪有财富。
139
饮酒、游荡、不守时、
观看表演、懒散、
沉迷游戏、结交恶友，
这些都是损财之道。
140
白天不该多说话，
夜晚也不该多言；
应当像林中野兽，
因恐惧而小心行走。
141
虽然活着却如死亡，
这五种人被称为困苦：
受苦者、病人、愚者、
负债者和永远的奴仆。
142
看到未来的危险，
智者应远远避开；
看到眼前的危险，
智者应无所畏惧。
143
贪睡者、放逸者、
贪乐者、病患懒惰者、
贪欲重者、工作狂，
这七种人失去利益。
144
贫困者说："去吧，利益"，
得利者以利益充满；
天空降雨于旱地，
河流以水充满；
这一切非因功用而成。
145
确实无人在事已成时，
会关心行事的人；
因此所有的事情，
都应当留有余地来做。
146
棉花在世间最轻，
比之更轻的是轻浮之人；
更轻的是长者的教诫，
最轻的是对佛法的放逸。
147
石头做的伞最重，
比之更重的是天神的训诫；
更重的是长者的教导，
最重的是佛陀的教法。
148
身体的右手，
左手是其弟；
耳朵、鼻子和眼睛，
左脚是其仆从。
149
槟榔叶的中部，
常为财神所守护；
根部为夜叉守护，
顶部为不祥神守护；
应剪去这些部分后食用，
如此吉祥才会增长。
150
完全守护如梵天，
最高守护如毗湿奴；
因此他们受人供养，
人们常常尊敬他们。
151
牛对所有在家人来说，
是养育者也是财富的给予者；
因此应当像对待父母一样，
尊重和供养它们。
152
那些吃牛肉的人，
就如同吃母亲的肉；
他们死后应让秃鹫啄食，
尸体应被水流冲走。
153
师长指导技艺的开始，
太阳星期土星居中；
佛陀和月亮不适合学艺，
火星与星宿主管死亡。
154
每月初八伤害老师，
十四日伤害学生；
第十日损害技艺，
满月日伤害父母。
155
不该在第七日进食竹笋，
第九日不该吃葫芦；
十二日吃三种肉，
会使技艺消失。
156
为了家族可舍一人，
为了村落可舍一家；
为了国土可舍一村，
为了自身可舍大地。
157
离开故土而远去的，
是狮子、善人和大象；
留在原地等死的，
是乌鸦、恶人和鹿。
158
在某处若无尊严，
无爱心也无亲属；
也无任何知识传授，
就不该在那里居住。
159
智者单脚而行，
单脚而立；
未思考清楚新居所，
不该放弃旧住处。
160
在运用钱财谷物时，
以及在求学问时，
在使用信使和行为举止上，
应当舍弃羞耻。
161
女人的食量是男人的两倍，
智慧是男人的四倍，
精进是男人的六倍，
欲望是男人的八倍。
162
甘蔗逐节甜度不同，
味道层次分明；
善人也是如此美好，
恶人则恰恰相反。
163
农夫、商人、凡夫、
有学问和持戒的沙门；
若这些人兴盛，
国家也会兴盛。
164
咒语因不诵习而污秽，
房屋因不整理而污秽；
懒惰使容貌污秽，
放逸使守护污秽。
165
财富流向卑劣者，
勇者得到安宁；
卑劣的人常说：
"这都是前世业力所致。"

166.

Na vadanti cevaṃdhīrā,

Vāyamiṃsu sabbakamme;

Na ce sijjhati taṃ kammaṃ,

A-phalaṃ eva ko doso.



166
智者不会这样说，
他们在一切事业中努力；
即使事业不成功，
无果又有什么过错。


167.

Nīcaṃ kulaṃ nipaññaṃ vā,

Nirūpaṃ nibalaṃ samaṃ;

Imaṃ kālaṃ chuttakālaṃ,

Dhanameva visesakaṃ.

Pakiṇṇakakaṇḍo niṭṭhito.

Paṇḍito sujano kaṇḍo,

Dujjano mitta-itthi ca;

Rājā pakiṇṇako cāti,

Satta-kaṇḍa-vibhūsitaṃ.

Visuddhā cāra-therena,

Visuddhārāma-vāsinā;

Sabba-kulānamatthāya,

Visodhitaṃ pathakkhaye.

167
卑贱的家族、缺乏智慧、
丑陋容貌、体力羸弱，
在这个贫困的时代，
唯有财富能带来殊胜。
杂品终
智者品、善人品、
恶人品、朋友品、女人品、
国王品和杂品，
以此七品所庄严。
由住净光寺的
清净行长老，
为利益一切族姓，
在路尽处作此清净。


